Toni Erdmann

'Şu an' ve Toni Erdmann,

Tez için araştırma yaparken literatürdeki bazı Türkiye analizlerinin zaman algısına özellikle vurgu yaptığını ve değişik kavramlar tasarladıklarını keşfettim. Bunlar çoğu zaman tarihin ne şekilde dizildiğine bağlı oluyordu. Sürekli bir Batı medeniyetine yetişme telaşının yıpranmışlığı olan 'Geç kalmışlık' duygusu ve zayıf tarihsellik sebebiyle 'sürekli bir ütopya hayaliyle yaşamak' mesela...

Bazı kaynaklarda bu kavramların negatif sonuçlarını yok etmenin bir yolunun 'şimdini ihtimalleri'ni keşfetmekten geçtiği belirtiliyordu. İlginç bir şekilde bunun New Age kültürünün en önemli öğretisi olan 'Şu Anda Kalmak/Anı Yaşamak' ile benzediğini fark ettim.

Toni Erdmann'ı neden bu kadar sevdiğimi düşünürken -özellikle de bazıları nefret etmişken- yukarıda bahsettiğim zaman mevzusu üzerinde çokça durduğu için olabileceğini farkettim. Mesela filmdeki iki ana karakterden biri olan Ines'in Expat hayatı zaten kendi başına zamanı büken bir durum. İşin dolayısıyla geçici olarak bir şehre gidiyorsun ve filmde de yansıtıldığı üzere iş yoğunluğunun bloke ettiği bir yaşam tarzı dolayısıyla o şehirle bir bağ kuramayarak günlerini geçiriyorsun. O sırada gerçekten orada mısın, yoksa beş yıldızlı otel lobilerinde daha parlak olacak geleceğine ulaşmak amacıyla gün mü sayıyorsun?

Almanya'ya yaptığı ziyaretin sonucunda kızının mutsuz olduğunu düşünen babanın çözümü onu tekrar 'şu ana' getirmeye çalışmak oluyor. Bunun için ilk adımı kızının çevresindeki iş yaşamının sürekli geleceğe dair olan koşullarını bozmaya çalışmak. Toni'nin stili bana 'İktidarın gözü'nün önünden kaçabilmenin yolu, onun için görünmez hale gelmeyi sağlayacak özgün, bireysel teknikler geliştirmekten geçer' (Maurice Blanchot) sözünü hatırlattı. İktidarın, yani iş hayatının canını sıktığı Ines'i, babası 'özel' teknikleriyle kurtarmayı deniyor.

Ines nasıl bir yöne sürüklenecek, tekrar bir sarmala girecek mi bilmiyoruz. Fakat insanlar önünde sunum yaparken heyecanlanmamak için defalarca tekrar yapan, bu konuda yaşam koçundan (tabii ki skype'dan) destek alan Ines'in, bu heyecanını yenmek konusunda çok fazla yol katettiğini bize anlatan sahnelerin filme koyulduğu bir gerçek. Ölümü öyle yüz küsür sene önce olduğu kadar ensesinde hissetmeyen insanoğlunun çağımızda 'uzuun yaşantısı' hakkında doyasıya hayaller kurması veya envai çeşit imkanla gerçeklikten kopması meseleleri yaşamımızın doğal bir parçası. Yine de şu anı hissetmenin 'özel' yollarını bulma düşüncesini bu denli ulaşılabilir göstermesi belki de bu filmin bana bir armağanı olmuştur.

Londra'dayken kendime aldığım tek hediye olan (selam pound) bu Little White Lies sinema dergisi yarısını Toni Erdmann'a ayırmış. Geçiş sayfasının çok beğendiğim tasarımını bu yazının resmi olarak seçtim.

Tez'den vakit bulup buraya kaçtıkça görüşmek dileğiyle :)) Selamlar