Paterson

insanın bir şey üretimeye çalıştığında yaşadığı psikolojik aşamaları anlatan filmdir. kendi yaptıklarını başkalarıyla karşılaştırma, kendisinden şüphe duyma vb...

ayrıca aşıklar arasındaki ego savaşını çok çok iyi anlatır. aşık olduğun kişinin senden iyi olmasını istememek, çünkü bunun onu kaybetme korkusunu arttırması ama aynı zamanda onun belli bir seviyenin de altında olmasını da istememek... aşağıda filmin bizi oturttuğu bu tahteravallileri sahne sahne -bol spoilerlı- bir şekilde anlatmaya çalıştım. filmi bir kere izledim, o yüzden unuttuğum ya da yanlış yazdığım şeyler varsa şimdiden özür dilerim.

- - -

filmde şiire tutkuyla bağlı paterson adlı bir otobüs şöforunun bir haftası anlatılıyor. o yüzde gün gün gideceğim.

p a z a r t e s i:

paterson'un aşağıdaki gibi olan günlük rutini ile ilk kez karşılaşıyoruz...

1 - sevgilisi laura'yla uyandığı bir sabahın ardından kahvaltı ediyor

(-bu arada gün başladığından itibaren ona şiirlerini yazmasında ilham veren küçük detaylar da işlenmeye başlanıyor, tüm filmde olacağı gibi)

2- iş arkadaşıyla sohbet edip vardiyaya başlıyor. gün içerisinde otobüste insanların konuşmalarını dinlediğini, nasıl tepkiler verdiğini görüyoruz.

3- bir bankta oturup laura'nın onun için hazırladığı öğle yemeğini yiyor.

4- eve döndüğünde laura ile vakit geçiriyor. bugün laura ona yeni boyadığı perdeleri gösteriyor. cupcake dükkanı açmak istediğinden heyecanla bahsediyor.

5- köpeği gezdirmeye çıkıyor ve bu sırada hep aynı pub'a uğrayıp pub'ın müdavimleri ve sahibi doktor'la birkaç bira içiyor.

s a l ı - ç a r ş a m b a

yine aynı rutin, fakat bu sefer bu günlük rutin detaylandırılmaya başlanıyor. farklı olarak iş yerinde otobüslerin kaydını tutan arkadaşının hayatı hakkında hayıflanmasını, laura'nın harlequin bir gitar almak istediğini öğreniyoruz. paterson'un otobüste kulak misafiri olduğu konuşmaları biz de dinliyoruz. pub'da geçen olaylara şahit oluyoruz.

p e r ş e m b e

bugün diğer günlerden farklı olarak paterson'un moralini bozan bir şeye şahit oluyoruz.

paterson küçük bir kızla karşılaşıyor, onun da şiir yazdığını öğreniyor. kız paterson'a şiirini okuyor.

paterson çok beğeniyor. ama aklına bir soru düşüyor (bence)

bir çocuk onun kadar güzel yazabiliyorsa paterson'un yazmasındaki amaç nedir ki?

üstelik de kızın son sözü ağırına gidiyor,

emily dickinson seven bir otobüs şöforü ha? 'cool.'

paterson'un günlük hayatında çok da düşündüğü bir şey değildir bu. otobüs şöforü olarak şiir yazıyor olduğu. hatta itinayla düşünmekten kaçtığı bir şeydir.

belki de bu yüzden yazdıklarını kimseyle paylaşmak istemiyordur. sanatın bulaşmadığı düşünülen bir alanda sanat yapıyor olmanın insanlarda yaratacağı streotypic can sıkıntılarıyla uğraşmak istemediği için. şiiri ve sevdiği kadınla sadece kendine bir hayat kurmak onun için yeterlidir. fakat bu sahne onu kendi gerçekliğinden çıkarıp tatsız bir gerçekliğe doğru savurur.

bu andan itibaren paterson çökmeye başlayacaktır.

bunu cuma günü her zamankinden geç kalkmasından da anlayabiliriz.(çünkü saatle değil kendi kendine uyanmaktadır 'your secret alarm clock')

geç kalkmıştır çünkü artık sanatı için yani hayatı için heyecan duymamaktadır.

c u m a

laura'nın gitarı gelmiştir.

paterson işten geldikten sonra sorar, 'nasıl çaldığımı dinlemek istiyor musun?'

paterson evet dedikten sonra biraz geriliriz.

çünkü laura o zamana dek birgün cupcake dükkanı hayali, başka gün çok ünlü bir folk şarkıcısı olma hayali derken bize biraz, her işe bulaşan ama hakkını vermeyen biri gibi çizilmiştir.

ve, ve ve bence filmin en heyecanlı, gerilimli anlamlı gerçek sahnesidir burası bu yüzden.

ama korkulan olmaz ve aynı paterson gibi biz de laura'nın çok güzel olan sesini ve gitar çalışını duyarız ve rahatlarız. ... paterson'un hali hazırda başlamış çöküşü ile beraber bu sefer bu andan itibaren laura'nın yükselişi başlar... bu yüzden paterson terkedilme korkusu yaşamaya başlayacak ve cumartesi sabahı bu konuda bir şiir yazacaktır.

(bir başka detay olarak, paterson'un çöküşü kapsamında, oyuncak silahla ortalığı pub'da birbirine katan adamı fazlaca ciddiye alıp bir kahramanlık göstermesi ama bunun sahte kahramanlık olması paterson'un sinirini bozduğunu görürüz.)

c u m a r t e s i

laura, farmer's market'e cupcakelerini satmaya gider. artık laura'nın sesiyle beraber mutfaktaki yeteneklerini de görmeye başlarız. cupcake'ler oldukça lezzetli görünüyorlardır.

laura pazardayken paterson laura'yı kaybetmekle ilgili bir şiir yazar.

bugünün akşamında laura en yükseğe çıktığı anda, severek yaptığı, kendi kazandığı işte kazandığı parasıyla paterson'a yemek ve sinema ısmarlamışken, paterson'un en dibe batışını görürüz: köpekleri marvin paterson'un ısrarla kopyasını almadığı, bütün şiirlerinin saklı olduğu defteri tamir edilemez şekilde parçalamıştır.

p a z a r

defterinin parçalanmasından sonra paterson dipte bir müddet kalır. kendi başına depresif bir modda dolaşırken bir banka oturur. daha sonra yanına bir japon turist oturur ve paterson'la konuşmaya başlar. ortaya çıkmıştır ki bu adam buraya paterson'un da hayranı olduğu büyük şair william carlos williams'ın izini sürmeye gelmiştir.

japon adam paterson'un filmde defalarca bahsettiği william carlos williams'ı 'tanıyor musun?' diye ona sorduğunda, paterson'un cevabı çok buruktur: yarım ağızla 'yani, evet...' minvalinde bir şeyler der. şu anda ilham perisini düşünmek onun içini burkmaktadır.

sen de yazıyor musun der adam, hayır der, paterson, ben sadece bir otobüs şöforüyüm.

a-haa,der adam.

konuşmaya devam ederler, adam da şiir yazıyordur. ama sadece japonca. şiirin tercüme edilemez olduğunu söyler. şiiri tercüme etmek duşta yağmurluk giymek kadar aptalca bir çabadır ona göre.

burada adam alttan alta paterson'a mesaj vermeye çalışmaktadır,

şiir tercüme edilemez. bir dilin anlattığını başka bir dil anlatamaz. bir insanın anlattığını başka bir insan anlatamaz. bu yüzden kendi şiirini başkasının şiiriyle karşılaştıramassın, bu duşta yağmurluk giymek gibi bir şey olur. ama bunları açık açık söyleyemiyor, a-haa diyerek bunları anlatmaya çalışıyor. (bence)

sonunda paterson'a yeni bir defter hediye eder. 'boş bir sayfa varsa her zaman yaşanacak güzel şeyler vardır'

y e n i d e n p a z a r t e s i

paterson'u büyük bir ilhamla yataktan kalkarken görürüz ve film biter.

- - -

sonuç olarak paterson'un derin bir güzellemesi yapılıyor filmde, o bir sanatçı. şiire neden ilgi duyduğu, laura'yı neden sevdiği, etrafını ve kendini algılamak konusunda üstün biri olduğuna bağlanmış. paterson hayatının her dakikasını değerlendiren ve onu sanata çevirmeye çalışan çok iyi bir gözlemci. paterson'un bir kişisel dönüşümünü, büyümesini değil hayatına giren kısa bir depresyonu izliyoruz. başladığı noktaya dönen bir ruh hali salınımı var.

hiç unutmayacağım bu filmi, aklına sağlık jim jarmusch!!!